Önce nedenini sorun, sonra engeli kaldıracak bir teklif yapın: ücreti siz ödeyin, yakın bir şube ya da mobil ekspertiz önerin, satıcının da yanınızda olmasını isteyin. Bireysel satışta satıcının ekspertize izin verme zorunluluğu yok; ama makul tekliflere rağmen hâlâ itiraz ediyorsa, bunu aracın durumu hakkında bir uyarı olarak değerlendirip alımı yeniden düşünmenizi öneririz.
Satıcının ekspertize izin verme zorunluluğu var mı?
İki kişi arasındaki satışta yok. Ekspertiz tarafların anlaşmasına bağlı.
Galeride durum farklı. İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik’e göre galeri, çoğu araç için satıştan önce TSE belgeli bir işletmeden rapor almak zorunda. Bu yükümlülük, sizin kendi seçtiğiniz firmaya götürme talebinizi kapsamıyor. Ayrıntılar için galeriden araç alırken ekspertiz zorunlu mu yazısına bakın.
Satıcı neden ekspertize gitmek istemez?
Reddin her zaman kötü bir nedeni olmaz. Sık duyulan gerekçeler şunlar:
- Zaman. Satıcı yarım gününü şubede geçirmek istemeyebilir.
- Masraf. Ücreti kimin ödeyeceği belirsizse çekinebilir.
- Güven. Aracını tanımadığı birine teslim etmekten kaçınabilir.
- Önceki deneyim. Daha önce başka bir alıcıyla ekspertize gidip satış olmamışsa isteksiz olabilir.
- Bulgu kaygısı. Raporda çıkacak bir sorunun fiyatı düşüreceğini düşünebilir.
İlk dört gerekçe çözülebilir. Sonuncusu ise asıl dikkat etmeniz gereken durumdur.
Satıcıyı nasıl ikna edebilirsiniz?
Gerekçeye uygun bir teklif yapın.
Ücreti üstlenin. Ekspertiz ücretini sizin ödeyeceğinizi baştan söyleyin. Bu, satıcının en sık itirazını ortadan kaldırır. Konunun genel uygulaması için ekspertiz ücretini kim öder yazısına bakabilirsiniz.
Zamanı kısaltın. Satıcıya yakın bir şubeden randevu alın. Randevulu gitmek beklemeyi azaltır. Yakındaki şubeleri il sayfalarından bulabilirsiniz.
Aracı yerinde inceletin. Mobil ekspertizde ekip aracın bulunduğu yere gelir. Kapsamı şubedeki pakete göre dar olabilir; lift ve dyno gerektiren testler genellikle yapılamaz. Ayrıntılar mobil ekspertiz nedir yazısında.
Birlikte gidin. Aracı satıcı kendisi götürsün, siz de yanında olun. Araç hiçbir an onun gözünün önünden ayrılmaz.
Firmayı birlikte seçin. Satıcı belli bir firmaya güvenmiyorsa, iki tarafın da kabul edeceği bir işletme bulun. Firmaları karşılaştırma sayfasında yan yana görebilirsiniz.
Satıcı “benim raporum var” derse?
Raporu inceleyin ama tek başına yeterli saymayın. Şunlara bakın:
- Rapor tarihi ne zaman? Eski bir rapor, aracın bugünkü durumunu göstermez.
- Rapordaki şasi numarası ruhsatla aynı mı?
- Firma unvanı, şube adresi ve raporu hazırlayan kişi yazıyor mu?
- Hangi paketle yapılmış? Motor testi var mı?
Raporun gerçek olup olmadığını kontrol etmek için ekspertiz raporu doğrulama yazısına bakın. Bu kontrollerden sonra bile kendi seçtiğiniz bir firmada ikinci bir kontrol istemek makul bir taleptir.
Satıcı yine de reddederse ne yapmalısınız?
Makul tekliflerinize rağmen itiraz sürüyorsa iki seçeneğiniz var.
Birincisi, alımdan vazgeçmek. İlanda aynı modelden başka araçlar varsa, ekspertize açık bir satıcıyla ilerlemek riskinizi azaltır.
İkincisi, ekspertizsiz almak. Bunu seçerseniz riski bilerek üstlenmiş olursunuz. En azından şunları yapın:
- Hasar kaydını sorgulayın. Nasıl yapıldığını Tramer ve ekspertiz sayfasında anlattık.
- Aracı gün ışığında kendiniz inceleyin. Kontrol listesi bu konuda yol gösterir.
- Kilometre ile servis kayıtlarının tutarlı olup olmadığına bakın.
- Noterden önce yapılacak kontrolleri gözden geçirin: noter satışı öncesi kontroller.
Kapora vermeden önce nelere dikkat etmelisiniz?
Ekspertiz konusu netleşmeden kapora vermeyin. Kapora verecekseniz, ekspertiz sonucuna bağlı olduğunu yazılı olarak kayda geçirmeyi satıcıyla konuşun.
Rapor sonrası ne gibi haklarınız olduğunu ekspertiz sonrası vazgeçme hakları yazısında anlattık. Tutar yüksekse ya da anlaşmazlık çıkarsa bir avukata danışmanızı öneririz.
Sık sorulanlar
Satıcının seçtiği firmaya gitmek doğru mu?
Gidebilirsiniz, ama firmayı kendiniz de kontrol edin. Şubenin TSE belgesine ve raporun formatına bakın. Firmayı iki tarafın birlikte seçmesi en dengeli yoldur.
Ekspertiz sonrası satıcı fiyatı artırabilir mi?
Pazarlık serbest olduğu için mümkün. Bu yüzden fiyatı ve ekspertiz koşulunu ekspertizden önce netleştirin.
Aracı ekspertize ben mi götürmeliyim?
Gerekmez. Aracı satıcının kendisinin götürmesi, güven kaygısını azaltır. Sizin yanında olmanız yeterli.
Kaynaklar
- T.C. Ticaret Bakanlığı – İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelikte değişiklik
- HesapKurdu – İkinci el araçlarda ekspertiz zorunlu mu?
- Türkiye Sigorta – Tramer nedir, nasıl sorgulanır?