Yasal olarak her zaman şart değil. Galeriden alımda, galerinin satıştan önceki üç gün içinde TSE belgeli bir işletmeden rapor alması gerekiyor; sekiz yaşını ya da 160 bin kilometreyi aşmış araçlar bu kuralın dışında. İki kişi arasındaki satışta ise ekspertiz tamamen tercihe bağlı. Yine de aracın geçmişini ve bugünkü durumunu bağımsız bir gözle görmenin başka pratik yolu olmadığı için çoğu alımda yaptırmanız sizin yararınıza.
Hangi durumda ekspertiz zorunlu?
Zorunluluk yalnızca ikinci el araç ticareti yapan yetkili işletmeler için var. İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik bu işletmeleri düzenliyor.
Habere yansıyan düzenlemeye göre galeri, aracı satmadan önceki üç gün içinde rapor almalı. Rapor TSE hizmet yeterlilik belgeli bir işletmeden alınmalı. Model yılına göre sekiz yaşını aşmış ya da 160 bin kilometrenin üzerindeki araçlarda bu yükümlülük yok.
Ayrıntıları galeriden araç alırken ekspertiz zorunlu mu yazısında anlattık.
Bireysel satışta yaptırmazsanız ne olur?
Hukuken bir yaptırımı yok. Ama aracın hasar geçmişini, boyalı ve değişen parçalarını, motorun durumunu satıcının anlattığı kadarıyla bilirsiniz.
Satıcı iyi niyetli olsa bile her şeyi bilmeyebilir. Önceki sahiplerden kalan bir onarım ya da kayda geçmemiş bir hasar, ancak ölçümle ortaya çıkar. Satıştan sonra çıkan bir kusur için satıcıya başvurmak ise çoğu zaman zahmetli ve belirsizdir.
Ekspertiz size ne kazandırır?
Üç şey kazandırır.
Bilgi. Boya kalınlığı ölçümü, OBD taraması ve alt takım kontrolü; dışarıdan bakarak göremeyeceğiniz bulguları gösterir. Motor testli paketlerde motorun bugünkü durumu da ortaya çıkar.
Pazarlık zemini. Raporda çıkan bir bulgu, fiyatı konuşmak için somut bir dayanak olur. Bunu nasıl kullanacağınızı ekspertiz sonrası pazarlık yazısında anlattık.
Vazgeçme imkânı. Ciddi bir sorun çıkarsa aracı almamaya karar verebilirsiniz. Ödediğiniz ücret, yanlış bir alımın maliyetine göre küçük kalır.
Ekspertiz ne kadar tutar?
Sitemizdeki Türkiye geneli binek araç aralıkları şöyle:
- Kaporta paketi: 6.500–8.000 ₺
- Full paket: 8.500–12.500 ₺, tipik 9.800 ₺
- Üst paket: 11.000–18.500 ₺
Fiyat ayrıntıları için ekspertiz ücreti 2026 yazısına, firmaları yan yana görmek için karşılaştırma sayfasına bakabilirsiniz.
Hangi durumlarda ekspertizi daha da önemsemelisiniz?
Bazı durumlarda ekspertizi atlamamanızı özellikle öneririz:
- Aracın Tramer kaydında hasar varsa. Kaydın ne anlattığını ölçümle görmeniz gerekir. Bu konuda hasar kayıtlı araç alınır mı yazısına bakın.
- Araç yaşlı ya da yüksek kilometreliyse. Galeri zorunluluğunun dışında kalan araçlar tam da bunlar.
- Fiyat piyasanın belirgin şekilde altındaysa.
- Satıcı aracın geçmişi hakkında net cevap veremiyorsa.
- Elektrikli ya da hibrit bir araçsa. Batarya durumu ancak ölçümle anlaşılır.
Galeri rapor verdiyse ikinci bir ekspertiz gerekir mi?
Zorunlu değil. Galerinin raporu, yasal yükümlülüğü yerine getirmek için alınır.
Kendi seçtiğiniz bir işletmeye ikinci bir kontrol yaptırma hakkınız var. Bu durumda ücreti genellikle siz ödersiniz. Galeri raporunun kapsamı sizin ihtiyacınızdan dar olabilir; örneğin motor testi içermeyebilir. Raporun hangi paketle yapıldığına bakın. Ücretin kime ait olduğunu ekspertiz ücretini kim öder yazısında anlattık.
Ekspertizi ne zaman atlayabilirsiniz?
Kesin bir kural yok. Aracı yıllardır tanıdığınız, bakım geçmişini bildiğiniz bir yakınınızdan alıyorsanız riski kendiniz değerlendirebilirsiniz.
Bu durumda bile en azından Tramer sorgusu yapın ve aracı kendiniz inceleyin. Sorgu için Tramer ve ekspertiz sayfasına, inceleme için kontrol listesine bakabilirsiniz. Kontrol sırasında şüpheli bir şey görürseniz ekspertize gitmek en sağlıklı adımdır.
Nasıl karar vermelisiniz?
Kendinize şu soruyu sorun: Bu araçta ortaya çıkabilecek en pahalı sorun ne olurdu? Cevap ekspertiz ücretinden büyükse, ekspertiz yaptırmak mantıklıdır. Hangi paketin yeteceğini paket seçici ile belirleyebilirsiniz.
Sık sorulanlar
Sıfır kilometreye yakın bir araçta da ekspertiz gerekir mi?
Gerekli olabilir. Düşük kilometre, aracın hiç hasar görmediği anlamına gelmez. Kısa sürede el değiştiren bir araçta kaporta paketi bile kaza geçmişini görmek için işe yarar.
Tramer sorgusu ekspertizin yerini tutar mı?
Tutmaz. Tramer, sigortaya bildirilen hasarları gösterir. Sigortaya yansımadan onarılan bir hasarı ya da motorun bugünkü durumunu göstermez. İkisi birbirini tamamlar.
Ekspertizi satıcıyla birlikte mi yaptırmalıyım?
Evet, mümkünse birlikte gidin. Bulguları orada birlikte okumak, sonradan doğabilecek anlaşmazlıkları azaltır.
Kaynaklar
- T.C. Ticaret Bakanlığı – İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelikte değişiklik
- Mynet Finans – İkinci el otomobil alacaklar dikkat: satıştan önceki 3 gün içinde zorunlu
- HesapKurdu – İkinci el araçlarda ekspertiz zorunlu mu?