İkinci el araç alırken riski en çok azaltan sıra şudur: önce plaka ve şasi numarasıyla hasar ve kilometre geçmişini sorgulayın, sonra aracı kendiniz inceleyip test sürüşü yapın, ardından kendi seçtiğiniz bir merkezde ekspertiz yaptırın ve satışı yalnızca noterde tamamlayın. Aşağıda her adımın ne işe yaradığını ve ayrıntılı rehberini bulabilirsiniz.
1. Araç bilgilerini nasıl sorgularsınız?
Satıcıdan aracın plakasını ve şasi numarasını isteyin. Bu iki bilgiyle pazarlığa başlamadan önce şunlara bakabilirsiniz:
- Hasar kaydı: Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) kayıtlarından, e-Devlet üzerinden ya da SBM’nin 5664 SMS hattından sorgulanır. Kayıtta hasar tarihleri ve sigortanın ödediği tutarlar görünür.
- Kilometre geçmişi: Muayene kayıtlarındaki kilometrelerin bir muayeneden diğerine düşmemesi gerekir. Düşüş varsa dikkatli olun.
- Haciz ve rehin: Hacizli ya da rehinli aracın satışı zorlaşır veya engellenir. Noter satış sırasında bunu kontrol eder; önceden sormak vakit kazandırır.
Hangi kaydın nereden çıktığını araç geçmişi sorgulama yazısında adım adım anlattık. Hasar kaydı ile ekspertiz sonucunun neden farklı çıkabileceği için Tramer ve ekspertiz sayfasına bakın.
Hasar kaydı olmaması, aracın hiç onarım görmediği anlamına gelmez. Sigortaya yansıtılmadan yapılan onarımlar kayıtta görünmez; bunu ancak ekspertiz ortaya çıkarır.
2. Aracı kendiniz nasıl kontrol edersiniz?
Ekspertizden önce birkaç dakikalık bir kontrol, gereksiz bir ekspertiz ücretinden kurtarabilir:
- Aracı gün ışığında inceleyin. Kaporta parçaları arasındaki boşluklar eşit mi, boya tonunda fark var mı bakın.
- Lastiklerin eşit aşınıp aşınmadığına bakın. Düzensiz aşınma rot veya süspansiyon sorununa işaret edebilir.
- Motoru soğukken çalıştırın; gösterge panelinde uyarı lambası kalıyor mu kontrol edin.
- Ruhsattaki şasi numarasının araçtakiyle aynı olduğunu doğrulayın.
Ardından kısa da olsa bir test sürüşü yapın: fren, vites geçişleri, direksiyonun bir yana çekip çekmediği ve süspansiyon sesleri. Neye bakacağınızı test sürüşü nasıl yapılır yazısında listeledik.
3. Ekspertizde nelere bakılır?
Ekspertiz, aracın bağımsız bir merkezde ayrıntılı incelenmesidir. Pakete göre değişmekle birlikte genellikle şunlara bakılır:
- Kaporta ve boya: Boyalı, lokal boyalı ve değişen parçalar; boya kalınlığı ölçümü.
- Şasi, podye, tavan ve direkler: Ağır kaza izi var mı.
- Motor ve şanzıman: Arıza kodları, kaçaklar; Full ve Üst paketlerde dyno ile güç ölçümü.
- Yürüyen aksam: Fren, süspansiyon, rot ve amortisör.
Ekspertiz merkezini siz seçin; satıcının yönlendirdiği yer yerine bağımsız bir merkeze gitmek daha güvenlidir. Raporun yazılı olmasını ve aracın şasi numarasını içermesini isteyin. Hangi paketin yeteceğine paket seçici ile karar verebilir, ilinizdeki fiyatları fiyat analizinde görebilirsiniz. Süreci baştan sona ekspertiz nasıl yapılır yazısında anlattık.
Kapora vermeden önce ekspertiz şartını satıcıyla konuşun; kaporanın hangi durumda iade edileceği yazılı olsun. Ayrıntılar kapora ve ekspertiz sırası yazısında.
4. Noterde satış nasıl yapılır?
Türkiye’de ikinci el otomobil satışı noterde yapılır.
- Alıcı ve satıcı kimlikleriyle notere gider; satıcı aracın ruhsatını getirir.
- Noter aracın borç, haciz ve rehin durumunu sistemden kontrol eder.
- Aracın geçerli zorunlu trafik sigortası olmalıdır; yoksa satıştan önce yaptırılması gerekir.
- Ödemede noterlerin güvenli ödeme sistemini kullanabilirsiniz: para, tescil tamamlandığında satıcıya geçer.
- Satış sözleşmesi imzalanır ve araç alıcı adına tescil edilir.
Noter ücreti ve harçlar her yıl yeniden belirlenir; güncel tutarı noterden veya Türkiye Noterler Birliği’nden öğrenin. Satış günü yapılacak son kontroller için noter satışı öncesi kontroller yazısına bakın.
5. Satıştan sonra ne yapmalısınız?
- Kasko yaptıracaksanız satıştan hemen sonra yaptırın.
- Önceki sahibin HGS etiketini değiştirin; kendi adınıza yeni etiket alın.
- Muayene bitiş tarihini kontrol edin.
- Ekspertizde çıkan küçük kusurların onarımını planlayın.
En sık karşılaşılan tuzaklar nelerdir?
Piyasanın çok altındaki fiyat, aracı görmeden kapora isteyen satıcı, kendi seçtiği merkezde ekspertiz dayatma ve noter dışında elden para teslimi en sık görülen tuzaklardır. Aracı görmeden ve noterde işlem yapmadan para göndermeyin. Tüm adımları işaretleyerek ilerlemek için ekspertiz kontrol listesini kullanabilirsiniz.
Kaynaklar
- SBM - SMS ile Sorgulama (5664)
- e-Devlet Kapısı - Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi hizmetleri
- Türkiye Noterler Birliği